<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Cornicularius</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Cornicularius"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Cornicularius rootpage-Cornicularius skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Cornicularius</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p>Der <b>Cornicularius</b> (von <span style="font-style:normal;font-weight:normal"><a href="Latein" title="Latein">lateinisch</a></span> <span lang="la-Latn" style="font-style:italic">corniculum</span> <span lang="de" style="font-style:normal;font-weight:normal">‚Ehrenhorn‘</span>) war ein <a href="Dienstgrad" title="Dienstgrad">Rang</a> in einer <a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">römischen Legion</a>. Er wurde als Ordonnanzoffizier eingesetzt und führte in dieser Funktion den Verwaltungsstab ranghöherer Offiziere.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Während des <a href="Prinzipat" title="Prinzipat">Prinzipats</a> war der <i>Cornicularius</i> ein hochrangiger und vielseitig einsetzbarer Bürokrat, der aufgrund seiner administrativen Qualifikationen in den verschiedensten verwaltungstechnischen Dienstbereichen arbeiten konnte. Dies betraf zunächst nicht nur den militärischen Bereich, da es den <i>Cornicularius</i> auch in Zivilverwaltung gab.<sup id="cite_ref-Stauner_2011_134_2-0" class="reference"><a href="#cite_note-Stauner_2011_134-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der Name leitet sich von einem Orden mit zwei kleinen Hörnern ab, den der <i>Cornicularius</i> an der Kopfbedeckung trug.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Funktion">Funktion</h2></div>
<p>Es gab mindestens sechs Positionen, die ein <i>Cornicularius</i> einnehmen konnte. Wie Inschriften zeigen, stand er im Dienstgrad unter einem Legionszenturio<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und über dem <i>Actuarius</i>, dem Proviantmeister.<sup id="cite_ref-Stauner_2011_138_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-Stauner_2011_138-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Als <a href="Ordonnanzoffizier" title="Ordonnanzoffizier">Ordonnanzoffizier</a> eingesetzt, umfasste das Arbeitsfeld des „Cornicularius“ Verwaltungsaufgaben verschiedener Art. Vielfach wurde der <i>Cornicularius</i> für die Leitung einer Schreibstube <i>(Tabularium)</i>, die auch als Rechnungskasse genutzt wurden, abgestellt. Die Truppenkasse selbst wurde von der <i>Quästur</i> (Zahlmeisterei) verwaltet.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Je nach Einsatzebene kann während des Prinzipats unterschieden werden in:
</p>
<ul><li><i>Cornicularius centuriae</i> oder <i>Cornicularius centurionis principis:</i> Ordonnanzoffizier in der <a href="Centurie" class="mw-redirect" title="Centurie">Centurie</a> oder eines Centurio principis</li>
<li><i>Cornicularius tribuni</i>: Ordonnanzoffizier eines Tribuns</li>
<li><i>Cornicularius praefecti</i>: Ordonnanzoffizier des <a href="Praefectus_Castrorum" class="mw-redirect" title="Praefectus Castrorum">Lagerpräfekten</a></li>
<li><i>Cornicularius stratores</i>: Verwalter der <a href="Strator" title="Strator">Stallmeisterei</a></li>
<li><i>Cornicularius procuratoris (Augusti)</i>: Finanzverwalter im <i>Officium</i> eines <a href="Prokurator#Römisches_Reich" title="Prokurator">Prokurators</a></li>
<li><i>Cornicularius consularis</i>: Ordonnanzoffizier eines Kommandeurs oder Befehlshabers</li></ul>
<p>Der <i>Cornicularius</i> in der Spätantike hatte möglicherweise zusätzliche oder andere Betätigungsfelder, als in der hohen Kaiserzeit. So lässt sich nachweisen, dass der spätantike <i>Cornicularius</i> direkt in das Proviantwesen involviert war und selbstständig Lebensmittellieferungen quittieren durfte, was für das Prinzipat nicht belegt ist.<sup id="cite_ref-Stauner_2011_134_2-1" class="reference"><a href="#cite_note-Stauner_2011_134-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der spätantike militärische <i>Cornicularius</i> gehörte nicht mehr der kämpfenden Truppe an, sondern wurde zum reinen Verwaltungssoldaten.<sup id="cite_ref-Stauner_2011_138_5-1" class="reference"><a href="#cite_note-Stauner_2011_138-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Siehe_auch">Siehe auch</h2></div>
<ul><li><a href="Liste_der_Dienstgrade_und_Truppengattungen_in_der_r%C3%B6mischen_Armee" title="Liste der Dienstgrade und Truppengattungen in der römischen Armee">Liste der Dienstgrade und Truppengattungen in der römischen Armee</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><a href="Alfred_von_Domaszewski" title="Alfred von Domaszewski">Alfred von Domaszewski</a>: <i>Die Rangordnung des römischen Heeres</i>. 3. Auflage (Nachdruck der 2. Auflage 1967). Einführung, Berichtigungen und Nachträge von Brian Dobson. Böhlau, Bonn 1981, ISBN 3-412-05280-9.</li>
<li>Yann Le Bohec: <i>Die römische Armee. Von Augustus zu Konstantin dem Großen.</i> Steiner, Stuttgart 1993, ISBN 3-515-06300-5 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.de/books?id=8uuWZs9EC-kC&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false">Auszüge bei googlebooks</a>).</li>
<li><a href="Gabriele_Wesch-Klein" title="Gabriele Wesch-Klein">Gabriele Wesch-Klein</a>: <i>Soziale Aspekte des römischen Heerwesens in der Kaiserzeit</i>. Steiner, Stuttgart 1998. ISBN 3-515-07300-0 (= Habil. Heidelberg 1995).</li>
<li>Konrad Stauner: <i>Der „cornicularius“ in den Büros der comitalen und ducalen Kommandeure in der „Notitia dignitatum“.</i> In: <i><a href="Tyche_(Zeitschrift)" title="Tyche (Zeitschrift)">Tyche. Beiträge zur Alten Geschichte, Papyrologie und Epigraphik</a>.</i> Band 25, 2010, S. 131–171.</li>
<li><a href="Otto_Fiebiger" title="Otto Fiebiger">Otto Fiebiger</a>: <i><a href="https://de.wikisource.org/wiki/RE:Cornicularii" class="extiw external" title="s:RE:Cornicularii">Cornicularii</a>.</i> In: <i><a href="Paulys_Realencyclop%C3%A4die_der_classischen_Altertumswissenschaft" title="Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft">Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft</a></i> (RE). Band IV,1, Stuttgart 1900, Sp. 1603 f.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Anmerkungen">Anmerkungen</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Yann_Le_Bohec" title="Yann Le Bohec">Yann Le Bohec</a>: <i>Die römische Armee: von Augustus zu Konstantin d. Gr.</i>, Steiner, Stuttgart 1993, ISBN 3-515-06300-5, S. 51.</span>
</li>
<li id="cite_note-Stauner_2011_134-2"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Stauner_2011_134_2-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Stauner_2011_134_2-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Konrad Stauner: <i>Der „cornicularius“ in den Büros der comitalen und ducalen Kommandeure in der „Notitia dignitatum“</i>. In: <i><a href="Tyche_(Zeitschrift)" title="Tyche (Zeitschrift)">Tyche. Beiträge zur Alten Geschichte, Papyrologie und Epigraphik</a>.</i> Band 25, 2010, S. 131–172; hier: S. 134.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Yann_Le_Bohec" title="Yann Le Bohec">Yann Le Bohec</a>: <i>Die römische Armee: von Augustus zu Konstantin d. Gr.</i>, Steiner, Stuttgart 1993, ISBN 3-515-06300-5, S. 60.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Corpus_Inscriptionum_Latinarum" title="Corpus Inscriptionum Latinarum"><i>CIL</i></a> <a rel="nofollow" class="external text" href="http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_de.php?p_belegstelle=CIL+13%2C+06598&r_sortierung=Belegstelle">13, 06598</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-Stauner_2011_138-5"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Stauner_2011_138_5-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Stauner_2011_138_5-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Konrad Stauner: <i>Der „Cornicularius“ in den Büros der comitalen und ducalen Kommandeure in der „Notitia dignitatum“</i>. In: <i><a href="Tyche_(Zeitschrift)" title="Tyche (Zeitschrift)">Tyche. Beiträge zur Alten Geschichte, Papyrologie und Epigraphik</a>.</i> Band 25, 2010; hier: S. 138.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Yann_Le_Bohec" title="Yann Le Bohec">Yann Le Bohec</a>: <i>Die römische Armee: von Augustus zu Konstantin d. Gr.</i>, Steiner, Stuttgart 1993, ISBN 3-515-06300-5, S. 60.</span>
</li>
</ol>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261921266">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output table.erw-nav-zebra>tbody>:nth-child(odd){background-color:var(--dewiki-hintergrundfarbe-basis)}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste{background-color:#f5f5f5}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe{background-color:#e5ecf2}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#ececec}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt>.wikitable>*>tr{border-top:2px solid #fdfdfd!important;border-bottom:2px solid #fdfdfd!important}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#202122}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable tr,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable td{border-color:#101418!important}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-bild span[typeof="mw:File"] img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#202122}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable tr,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable td{border-color:#101418!important}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-bild span[typeof="mw:File"] img{background-color:#c8ccd1}}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable{border-top:0px!important;border-bottom:0px!important;margin-top:0!important;margin-bottom:0!important}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable tr:first-of-type td{border-top:0px!important}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable tr:last-of-type td{border-bottom:0px!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r260755238">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output div.klappleiste{border:1px solid var(--dewiki-rahmenfarbe1);clear:both;font-size:95%;box-sizing:border-box;margin-top:1.5em;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste:after{clear:both;content:"";display:block}.mw-parser-output div.klappleiste-bild{float:left;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste-kopf{background:var(--dewiki-hintergrundfarbe5);color:var(--color-base,#202122);text-align:center;font-weight:bold}.mw-parser-output div.klappleiste.mw-collapsed .klappleiste-bild{display:none}.mw-parser-output div.klappleiste+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+link+div.klappleiste{margin-top:-1px}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<div class="klappleiste mw-collapsible navileiste erweiterte-navigationsleiste navigation-not-searchable center erw-nav-farbschema-grau" role="navigation">
<div class="klappleiste-kopf"><a href="Dienstgrad" title="Dienstgrad">Dienstgrade</a> und Truppengattungen in der <a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">römischen Armee</a></div>
<div class="klappleiste-inhalt mw-collapsible-content" style="clear:left">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;font-size:95%;margin-top:.1em;margin-bottom:.0em;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Offiziere</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b><a href="R%C3%B6mische_Republik" title="Römische Republik">Republik</a> bis <a href="R%C3%B6mische_Kaiserzeit" title="Römische Kaiserzeit">hohe Kaiserzeit</a>:</b>
<a href="Centurio" title="Centurio">Centurio</a> |
<a href="Praepositus_(r%C3%B6mische_Armee)" title="Praepositus (römische Armee)">Praepositus</a> |
<a href="Decurio_(Milit%C3%A4r)" title="Decurio (Militär)">Decurio</a> |
<a href="Legatus" title="Legatus">Legatus</a> |
<a href="Pr%C3%A4fekt_(R%C3%B6misches_Reich)" title="Präfekt (Römisches Reich)">Praefectus</a> |
<a href="Praefectus_castrorum" title="Praefectus castrorum">Praefectus castrorum</a> |
<a href="Praefectus_vigilum" title="Praefectus vigilum">Praefectus vigilum</a> |
<a href="Primus_Pilus" title="Primus Pilus">Primus Pilus</a> |
<a href="Milit%C3%A4rtribun" title="Militärtribun">Tribunus</a>
<b><a href="Sp%C3%A4tantike" title="Spätantike">Späte Kaiserzeit</a>:</b>
<a href="Dux_(Titel)" title="Dux (Titel)">Dux</a> |
<a href="Comes" title="Comes">Comes</a> |
<a href="Magister_militum" title="Magister militum">Magister militum</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Unteroffiziere</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
<a href="Aquilifer" class="mw-redirect" title="Aquilifer">Aquilifer</a> |
<a href="Benefiziarier" title="Benefiziarier">Beneficiarius</a> |
<a class="mw-selflink selflink">Cornicularius</a> |
<a href="Decurio_(Milit%C3%A4r)" title="Decurio (Militär)">Decurio</a> |
<a href="Imaginifer" title="Imaginifer">Imaginifer</a> |
<a href="Optio" title="Optio">Optio</a> |
<a href="Signifer" title="Signifer">Signifer</a> |
<a href="Tesserarius" title="Tesserarius">Tesserarius</a> |
<a href="Vexillarius" class="mw-redirect" title="Vexillarius">Vexillarius</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Draconarius" title="Draconarius">Draconarius</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Mannschaften</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0;">
<div class="Broken-NavContent">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;border-collapse:collapse;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Infanterie</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
Primär:
<a href="Hastati" title="Hastati">Hastatus</a> |
<a href="Principes" title="Principes">Princeps</a> |
<a href="Triarier" title="Triarier">Triarius</a> |
<a href="Velites" title="Velites">Veles</a>
Sonstige:
<a href="Antesignani" title="Antesignani">Antesignanus</a> |
<a href="Explorator" title="Explorator">Explorator</a> |
<a href="Rorarii" title="Rorarii">Rorarius</a> |
<a href="Speculator" class="mw-redirect" title="Speculator">Speculator</a> |
Tiro
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Evocatus" title="Evocatus">Evocatus</a> |
<a href="Ferentarii" title="Ferentarii">Ferentarius</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Kavallerie</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Clibanarius" title="Clibanarius">Clibanarius</a> |
<a href="Contarii" title="Contarii">Contarius</a> |
<a href="Eques_sagittarius" title="Eques sagittarius">Eques sagittarius</a> |
<a href="Kataphrakt" title="Kataphrakt">Kataphraktos</a> |
<a href="Dromedarii" title="Dromedarii">Dromedarii</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b><a href="Aeneatores" title="Aeneatores">Aeneatores</a></b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><a href="Bucinator" class="mw-redirect" title="Bucinator">Bucinator</a> |
<a href="Cornicen" title="Cornicen">Cornicen</a> |
<a href="Tubicen" class="mw-redirect" title="Tubicen">Tubicen</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b><a href="Immunes" title="Immunes">Immunes</a></b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p>Architectus |
Ballistrarius |
<a href="Capsarius" title="Capsarius">Capsarius</a> |
Fabrius |
Ferrarius |
Gubernator |
Lapidarius |
Librarius |
Medicus |
<a href="Agrimensor" title="Agrimensor">Mensor</a> |
Naupegus |
Sagittarius
</p>
</td></tr>
</tbody></table></div>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Truppenteile</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0;">
<div class="Broken-NavContent">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;border-collapse:collapse;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Regulär</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
<a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">Legio</a> |
<a href="Kohorte" title="Kohorte">Kohorte</a> |
<a href="Manipel" title="Manipel">Manipel</a> |
<a href="Centurie" class="mw-redirect" title="Centurie">Centurie</a> |
<a href="Numerus_(Hilfstruppe)" title="Numerus (Hilfstruppe)">Numerus</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Comitatenses" title="Comitatenses">Comitatenses</a> |
<a href="Limitanei" title="Limitanei">Limitanei</a> |
<a href="Vexillation" title="Vexillation">Vexillationes</a> |
<a href="Cuneus_(Milit%C3%A4r)" title="Cuneus (Militär)">Cunei</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Garde</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Kaiserzeit:</b>
<a href="Pr%C3%A4torianer" title="Prätorianer">Prätorianer</a> |
<a href="Equites_singulares" title="Equites singulares">Equites singulares</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Excubitores" title="Excubitores">Excubitores</a> |
<a href="Domesticus_(R%C3%B6misches_Reich)" title="Domesticus (Römisches Reich)">Protectores domestici</a> |
<a href="Scholae_palatinae" title="Scholae palatinae">Scholae palatinae</a>
</p>
</td></tr>
</tbody></table></div>
</td></tr>
</tbody></table></div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2021-12-06" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Cornicularius&oldid=217955552">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>